ምዕራፍ 3

እምነት፣ ሃይማኖትን ዋጋታትን

ብዛዕባ ናጽነት ሃይማኖት፣ ቤተ ክርስትያን ኖርዌ፣ ካልኦት ሃይማኖታት፣ በዓላት፣ እምነት ሳሚ ከምኡውን ናይ ኖርዌ ዋጋታት ተማሃር።

ብመወዳእታ ዝተሓደሰ: 2026-11-06

ናጽነት ሃይማኖትን መሰረት ዋጋታትን

ኣብ ኖርወይ ኩሉ ሰብ ናጽነት ሃይማኖት ኣለዎ። ትርጉሙ ዝደለኻዮ ናይ ምእማን፣ ሃይማኖት ወይ እምነት ናይ ምቕያርን ወይ ብዘይ ምእማንን መሰል ኣለካ። ዝኾነ ሰብ ከኣምን ክገድደካ ኣይኽእልን፣ ሕጊ ኖርወይ ክሳብ እትኽተል ድማ እምነትካ ከይትፍጽም ዝዕገተካ የለን። ናጽነት ሃይማኖት ብሕገ መንግስትን ብዓለማዊ መሰላት ሰብን ተሓልዩ እዩ።

ኣተሓሳስባ (livssyn) ብዛዕባ ኣብ ህይወት እንታይ ኣገዳሲ ምዃኑ ዘሎ ኣተሓሳስባታት እዩ። ኣተሓሳስባ ሃይማኖታዊ ክኸውን ይኽእል፣ ንኣብነት ክርስትና ወይ ኢስላም፣ ወይ ዘይሃይማኖታዊ፣ ንኣብነት ሂዩማኒዝም።

ክፍሊ 2 ሕገ መንግስቲ መሰረት ዋጋታትና «ክርስትያናዊን ሂዩማኒስታዊን ርስትና» ምዃኑ ይብል። ክፍሊ 16 ድማ ኩሎም ነበርቲ ሃይማኖቶም ብናጽነት ናይ ምፍጻም መሰል ከም ዘለዎም ይብል። ትርጉሙ ክትጽሊ፣ ናብ ቤተ ክርስትያን፣ መስጊድ ወይ ቤተ መቕደስ ክትከይድን ሃይማኖታዊ በዓላት ክትሕጉስን ትኽእል።

እቲ መንግስቲ ሃይማኖት መንግስቲ የብሉን። እቲ ተመሳሳሊ ክፍሊ ቤተ ክርስትያን ኖርወይ ሃገራዊት ቤተ ክርስትያን ኖርወይ ምዃና ብመንግስቲ ድማ ከም እትድገፍ ይብል፣ ኩለን ሃይማኖታውያንን ኣተሓሳስባ ዘለወን ማሕበራትን ግን ብማዕረ ክድገፋ ኣለወን። መንግስቲ ንኩለን ማሕበራት እምነትን ኣተሓሳስባታትን ማዕረ ክሕዘን ኣለዎ። ብዙሓት እዚ ሕብረተሰብ ንዝተፈላለየ እምነት ክፉት ይብልዎ።

ንብዙሓት ኖርወያውያን ሃይማኖት ብሕታዊ ጉዳይ እዩ። ኖርወይ ዓለማዊት (sekularisert) ሕብረተሰብ እያ። ትርጉሙ ሃይማኖት ኣብ ፖለቲካን መዓልታዊ ህይወትን ካብ ቀደም ንእሽቶ ኣገዳስነት ኣለዎ፣ ብዙሓት ድማ ኣምላኽ ከም ዘይኣምኑ ይብሉ። ብተመሳሳሊ እዋን ኣብ ሕብረተሰብና ብዙሓት ሃይማኖታት ኣለዉ።

ናጽነት ሃይማኖት ድማ ዝኾነ ሰብ ሕጊ ንምጥላል ሃይማኖት ከም ምኽንያት ክጥቀመሉ ከም ዘይክእል የመልክት። ሕጊ ኖርወይ ሃይማኖቱ ብዘየገድስ ንኩሉ ይምልከት። ንኣብነት ግዳም ኣእዳውን ምቑራጽ ደቂንስትዮ (female genital mutilation) ሃይማኖት ብዘየገድስ ተኸልኪሉ እዩ። ሕጊ ኖርወይ ማዕርነት እውን የሕልዎ፦ ሕጊ ሓዳር ካብ 2009 ጀሚሩ ጾታ ዘይፈሊ እዩ፣ ስለዚ ክልተ ሰባት ተመሳሳሊ ጾታ ክምርዖዉ ይኽእሉ። ክፍሊ 100 ሕገ መንግስቲ ንዅሉ ሰብ ዝሓስቦ ናይ ምባልን ምጽሓፍን መሰል (ናጽነት ዘረባ) ይህብ።

ምሉእ ምዕራፍን ኩሎም ሕቶታትን ኣብ ኣፕ ኣለዉ።

ኣገዳሲ ነጥብታት

ናጽነት ሃይማኖትን መሰረት ዋጋታትን

• ናጽነት ሃይማኖት ምእማን፣ እምነት ምቕያር ወይ ዘይምእማን ማለት እዩ
• ክፍሊ 2 መሰረት ዋጋታት ክርስትያናዊን ሂዩማኒስታዊን ርስትና እዩ ይብል
• ክፍሊ 16 ቤተ ክርስትያን ኖርወይ ሃገራዊት ቤተ ክርስትያን ምዃና ብመንግስቲ ድማ ከም እትድገፍ ይብል
• መንግስቲ ንኩለን ማሕበራት እምነትን ኣተሓሳስባታትን ማዕረ ክሕዘን ኣለዎ
• ሃይማኖት ሕጊ ኖርወይ ንምጥላል ምኽንያት ኣይኮነን

ካብ ቤተ ክርስትያን መንግስቲ ናብ ሃገራዊት ቤተ ክርስትያን

• ኖርወይ ኣብ 1537 ሉተራዊት ኮነት
• ስርዓት ቤተ ክርስትያን መንግስቲ ኣብ 2012 ተወዲኡ
• ሕገ መንግስቲ ቤተ ክርስትያን ኖርወይ ሃገራዊት ቤተ ክርስትያን ኖርወይ እያ ይብል
• ኣብ 2017 ቤተ ክርስትያን ኖርወይ ባዕላዊ ሕጋዊ ሰብ ኮነት
• ክልከላ ኣይሁድ ኣብ ሕገ መንግስቲ ኣብ 1851 ተላዒሉ

ቤተ ክርስትያን ኖርወይ

• ኣብ 2025 ኣስታት 61% ካብ ህዝቢ ኣባላት ቤተ ክርስትያን ኖርወይ ነይሮም
• እታ ቤተ ክርስትያን ወንጌላዊት-ሉተራዊት እያ
• ጥምቀት፣ ሕጽነት፣ ሰርግን ቀብርን ዓበይቲ ኩነታት ቤተ ክርስትያን እዮም
• ሕንጨይቲ ቤተ ክርስትያን ኡርነስ ካብ ኣስታት 1130 ኣብ ዝርዝር ሕድሪ ዓለም UNESCO ኣላ
• ኣስታት 391,000 ኣብ 2026 ካብ ቤተ ክርስትያን ኖርወይ ወጻኢ ክርስትያናዊ ማሕበራት ነይሮም

ካልኦት ሃይማኖታትን ኣተሓሳስባታትን ኣብ ኖርወይ

• ልዕሊ 75% ኣባላት ማሕበር እምነት ወይ ኣተሓሳስባ ብምዝጋብ ኣለዉ
• ኢስላም ካብ ክርስትና ወጻኢ እቲ ዝዓበየ ሃይማኖት እዩ፣ ኣብ 2026 ኣስታት 202,000 ኣባላት
• ሕብረት ሂዩማኒስት ሲቪላዊ ሕጽነት፣ ስሚ ምውሳድ ስነ ስርዓታት፣ ሰርግን ቀብርን የቕርብ
• ቅዱስ መጽሓፍ ሙስሊማት ቁርኣን፣ ኣይሁድ ድማ ቶራ እዩ
• ኩሎም ሃይማኖታትን ኣተሓሳስባታትን ኣብ ኖርወይ ማዕረ ናጽነት ኣለዎም

እምነት ሳሚን ክርስትያናዊ ምግባርን

• ሳሚ ኣቦ ወሎ ህዝቢ ኖርወይ እዮም
• ወግዓዊ ሃይማኖት ሳሚ ምስ ተፈጥሮን መናፍስትን ዝተኣሳሰረ እዩ ነይሩ
• ኖኣይዲ ከበሮ ሳሚ ዝጥቀም ሃይማኖታዊ መራሒ ነይሩ
• ክርስትያናዊ ምግባር ካብ መወዳእታ 1600ታትን መጀመርታ 1700ታትን ጽዑቕ ኮነ
• ላስታዲያኒዝም ኣብ መንጎ ሳሚ ኣገዳሲ ክርስትያናዊ መንቅሒ ምንቅስቓስ እዩ

በዓላትን ወግዕታትን

• ኖርወይ ብተወሳኺ ሰንበታት 12 ህዝባዊ በዓላት ኣለዋ
• ቅድሚ ልደትን ቅድሚ ሓድሽ ዓመትን ህዝባዊ በዓላት ኣይኮኑን
• ዕርገት ኩሉ ግዜ ሓሙስ እዩ፣ መዓልቲ 40 ትንሳኤ መዓልቲ 1 ምስ ዝኸውን
• ትንሳኤ ሞትን ትንሳኤን የሱስ የኽብር፤ ልደት ድማ ልደቱ
• በዓላት ከም ዒድን ዲዋሊን ኣብ ኖርወይ ህዝባዊ በዓላት ኣይኮኑን

እምነት፣ ሕግን ቤት ትምህርትን

• ዝተመዝገቡ ማሕበራት ንነፍስ ወከፍ ኣባል ደገፍ መንግስቲ ይረኽቡ፤ ካብ 2026 ብውሑዱ 100 ኣባላት የድሊ
• ወለዲ ንትሕቲ 15 ይውስኑ፤ ካብ 15 እቲ ቆልዓ ባዕሉ ይውስን
• KRLE ብዛዕባ ሃይማኖታትን ኣተሓሳስባታትን ፍልጠት ይህብ ሰበኻ ድማ ኣይኮነን
• ተማሃሮ ካብ ሃይማኖታዊ ምፍጻም ዝመስሉ ንጥፈታት ክሕለዉ ይኽእሉ
• ምቑራጽ ኣእዳው ደቂንስትዮን ግዱድ ሓዳርን ሃይማኖት ብዘየገድስ ተኸልኪሎም እዮም

ዋጋታት ኖርወይን ሕብረተሰብናን

• ኩሎም ሰባት ማዕረ ዋጋ ኣለዎም፣ ደቂንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ድማ ማዕረ መሰላት
• ሕጊ ሓዳር ካብ 2009 ጀሚሩ ጾታ ዘይፈሊ እዩ
• ክፍሊ 100 ናጽነት ዘረባ ምስ ገለ ገደባት ይህብ
• ኖርወይ ልዑል እምነት ዘለዋ ሕብረተሰብ እያ
• ዱግናድ ማለት ብዙሓት ሰባት ብዘይ ክፍሊት ብሓባር ይሕግዙ ማለት እዩ

ካብዚ ምዕራፍ ኣብነታዊ ሕቶታት

ኩሎም ኣብነታዊ ሕቶታት →