Norveç nasıl yönetilir: kral, Storting (Norveç Parlamentosu), hükümet, seçimler, belediyeler, mahkemeler, haklar ve Sami Parlamentosu.
Son güncelleme:
Yönetim biçimi: demokrasi ve monarşi
Norveç bir demokrasidir. Bu sözcük “halkın yönetimi” anlamına gelir. Yani ülkenin nasıl yönetileceğine halk karar verir; genellikle özgür seçimlerle temsilcilerini seçerek.
Norveç aynı zamanda bir anayasal monarşidir. Yani ülkenin devlet başkanı bir kral ya da kraliçedir, ancak hükümdarın yetkisi Anayasa ile sınırlıdır. Norveç bir cumhuriyet değildir ve cumhurbaşkanımız yoktur. Kralın adı V. Harald'dır ve 1991'den beri kraldır. Veliaht Prens Haakon sıradadır, ondan sonra Prenses Ingrid Alexandra gelir.
Pratikte kralın siyasi gücü yoktur. Temsil eden ve birleştiren bir rolü vardır. Her yıl ekim ayında Storting'i (Norveç Parlamentosu) açar, sarayda Devlet Konseyi'nde bakanlarla buluşur ve yasaları imzalar. Siyasi kararları kendisi vermez. Bunu hükümet ve Storting yapar.
Norveç aynı zamanda bir hukuk devletidir. Bu, gücün yasalarla bağlı olduğu anlamına gelir. Yasa ve mahkeme kararı olmadan kimse cezalandırılamaz ve siyasetçiler dahil herkese yasa önünde eşit davranılır.
Anayasa ülkenin en önemli yasasıdır. 1814'te kabul edilmiştir ve birçok kez değiştirilmiştir. Diğer tüm yasalar Anayasa'ya uymak zorundadır.
Modülün tamamı ve tüm sorular uygulamada.
Önemli noktalar
Yönetim biçimi: demokrasi ve monarşi
Demokrasi, halkın yönetimi demektir
Norveç bir anayasal monarşidir: Kral devlet başkanıdır, ancak yetkisi Anayasa ile sınırlıdır
Norveç'te cumhurbaşkanı yoktur
V. Harald 1991'den beri kraldır
Hukuk devleti: güç yasalarla bağlıdır ve yasa ile mahkeme kararı olmadan kimse cezalandırılamaz
Storting (Norveç Parlamentosu)
Storting'in dört yılda bir seçilen 169 temsilcisi vardır
Yasama yetkisi Storting'dedir; devlet bütçesini kabul eder ve hükümeti denetler
Storting Başkanı Storting'i yönetir
Storting görev süresinin ortasında feshedilemez, bu yüzden erken seçim yoktur
Storting, Nobel Barış Ödülü'nü veren Nobel Komitesi'ni seçer
Hükümet ve parlamenter sistem
Yürütme yetkisi hükümettedir ve hükümete Başbakan başkanlık eder
Parlamentarizm: Storting'de çoğunluk hükümete güvenmiyorsa hükümet görevde kalamaz
Parlamentarizm 1884'te başlamıştır
Azınlık hükümetinin Storting'de tek başına çoğunluğu yoktur
Hükümet devlet bütçesini önerir, Storting kabul eder
Seçimler ve oy hakkı
Storting seçimleri eylül ayında dört yılda bir yapılır; yerel seçimler de dört yılda bir yapılır
Storting seçiminde oy hakkı: seçim yılı içinde 18 yaşına giren Norveç vatandaşı
Yerel seçimlerde yabancı uyruklular kesintisiz üç yıl oturduktan sonra oy kullanabilir (2026)
Seçim barajı yüzde 4'tür ve oy gizlidir
Oy kullanmak bir haktır, görev değildir
Siyasi partiler ve etki
Siyasi parti, ortak görüşleri olan insanların seçimlere giren örgütüdür
Siyaset çoğu zaman soldan sağa bir çizgi üzerine yerleştirilir
Herkes bir partiye katılabilir ve oy kullanmadan da birçok yolla etkili olabilirsiniz
Görüşe açma (høring), herkesin önerilen bir yasa hakkında fikir bildirebilmesi demektir
Belediyelerde yaşlılar, gençler ve engelliler için konseyler vardır
Devlet, il ve belediye
Üç düzey: devlet, il yönetimi ve belediye
Devlet hastanelerden, polisten, savunmadan ve NAV'dan sorumludur
İl yönetimi liseden, il yollarından ve toplu taşımadan sorumludur
Belediye anaokullarından, ilkokuldan, yaşlı bakımından, su ve kanalizasyondan sorumludur
Belediye başkanı belediyeyi siyasi olarak yönetir; genel müdür idareyi yönetir
Norveç'te 15 il vardır
Mahkemeler ve hukuk devleti
Yargı yetkisi mahkemelerdedir ve mahkemeler bağımsızdır
Üç düzey: asliye mahkemesi, istinaf mahkemesi ve Yüksek Mahkeme
Güçler ayrılığı: Storting yasa yapar, hükümet ülkeyi yönetir, mahkemeler yargılar
Aksi kanıtlanana kadar masumsunuz
Meclis Ombudsmanı kamu yönetimine ilişkin şikâyetleri ele alır
Temel haklar ve özgürlükler
İfade özgürlüğü: yasanın sınırları içinde istediğinizi söyleyebilir ve yazabilirsiniz
Toplanma ve örgütlenme özgürlüğü, barışçıl gösteri yapma ve dernek kurma hakkı verir
Din özgürlüğü, inanabileceğiniz, inanmayabileceğiniz veya din değiştirebileceğiniz anlamına gelir
Herkes yasa önünde eşittir ve ayrımcılık yasaktır
1999 tarihli İnsan Hakları Yasası, insan haklarına Norveç'te yasa gücü verir
Norveç'te beş ulusal azınlık vardır
Samiler ve Sami Parlamentosu
Samiler yerli bir halktır ve devlet dillerini ve kültürlerini korumak zorundadır
Sami Parlamentosu'nun 39 temsilcisi vardır ve merkezi Karasjok'tadır
Dört yılda bir, Storting seçimiyle aynı yıl seçilir
Oy kullanmak için Sami Parlamentosu seçmen kütüğünde olmanız gerekir
Sami Parlamentosu ulusal yasalar çıkaramaz, ancak danışmanlık yapar ve Sami fonlarını yönetir
Sami ulusal günü 6 Şubat'tır
Dünyada Norveç
Norveç 1945'te BM'nin, 1949'da NATO'nun kurucuları arasında yer aldı
Norveç AB üyesi değildir ancak AEA'nın parçasıdır
Halk 1972'de ve 1994'te AB'ye hayır oyu verdi
Hem kadınlar hem erkekler zorunlu askerliğe tabidir (2015'ten beri)
Nobel Barış Ödülü 10 Aralık'ta Oslo'da verilir
Sysselmester (Vali), hükümetin Svalbard'daki en üst düzey temsilcisidir